De Nederlandse overheid is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de hygiënecodes. Ambtenaren van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) reizen door het hele land om bedrijven en instellingen te controleren. Deze controleurs hebben als Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) aanzienlijke opsporingsbevoegdheden. Ze mogen boetes uitschrijven en indien nodig zelfs spullen in beslag nemen.
NVWA-controleurs kunnen zowel op verzoek als onaangekondigd langskomen in je zaak, waarbij ze zich altijd eerst identificeren met een badge. Ze hebben de vrijheid om alles naar eigen inzicht te controleren, van de keuken en opslagruimtes tot de hygiënepraktijken van het personeel. Op advies van de NVWA kan de Officier van Justitie besluiten om een bedrijf tijdelijk te sluiten, bijvoorbeeld voor een periode van zes weken. Het is dan aan de ondernemer om de noodzakelijke verbeteringen door te voeren om heropening mogelijk te maken.
Hoewel deze maatregelen streng kunnen klinken, worden controleurs in de praktijk meestal netjes behandeld en begeleid door de betreffende manager of ondernemer, zelfs bij onaangekondigde bezoeken. Dit wederzijdse respect draagt bij aan een constructieve samenwerking tussen de NVWA en de bedrijven, wat uiteindelijk de voedselveiligheid en hygiëne ten goede komt.